Wszystko czego nie wiecie o 11 listopada [KOMENTARZ]

Dzień 11 listopada kojarzy się z odzyskaniem niepodległości w 1918 r. i tym, że było to przedwojenne święto narodowe. W PRL nie obchodzono go. Świętem był wówczas 22 lipca – rocznica ogłoszenia w 1944 r. Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w Chełmie przez polskie marionetki Stalina.

W II RP, wbrew dość powszechnemu mniemaniu, dzień 11 listopada nie był świętem państwowym przez cały okres przedwojenny. Obchodzono go dopiero od 1937 r., czyli już po śmierci Józefa Piłsudskiego. Zdążono świętować tylko dwa razy. W poprzednich latach 11 listopada uroczyście obchodzili tylko piłsudczycy – wojskowi i urzędnicy cywilni – i było to święto tego środowiska połączone po 1926 r. z przeglądem wojska przed samym komendantem. W tymże 1926 r. premier Piłsudski wydal okólnik ustanawiający dzień 11 listopada dniem wolnym od pracy dla urzędników państwowych.

Jakie było znaczenie tej daty? Tego dnia w 1918 roku Rada Regencyjna przekazała wracającemu z internowania Piłsudskiemu zwierzchnią władzę nad wojskiem.

Jako Święto Niepodległości wprowadziła ten dzień ustawa z 15 kwietnia 1937 r. zatytułowana: O święcie Niepodległości. Art. 1 stwierdzał:
„Dzień 11 listopada, jako rocznica odzyskania przez Naród Polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego , zwycięskiego Wodza Narodu w walkach o wolność Ojczyzny – jest uroczystym świętem Niepodległości.”

Ustawę podpisali: prezydent Mościcki, premier Sławoj-Składkowski oraz ministrowie. Nadano jej uroczystą formę poprzez pisanie z wielkiej litery doniosłych słów. Jeszcze ważniejsza była treść merytoryczna. Odzyskanie niepodległości połączono z jedną osobą. Rządzący wtedy Polską podwładni marszałka Józefa Piłsudskiego oddali w ten sposób hołd nieżyjącemu już Komendantowi. W ustawie nie wspomniano nie tylko o innych zasłużonych w dziele odbudowy bytu państwowego, ale nie uhonorowano też wielu pokoleń walczących o niepodległość ani samego narodu.

Wybór daty 11 listopada na święto niepodległości jest więc wyborem dość trudnym do zrozumienia z punktu widzenia polskiej historii. Jedna z hipotez mówi, że ten dzień przeforsowała profrancuska frakcja w legionowym środowisku. 11 listopada to dzień zawarcia rozejmu w Compiegne, który później uznano za dzień zakończenia Pierwszej Wojny Światowej.

W naszej historii jest wiele dat mogących konkurować z 11 listopada:

5 listopada 1916 r. – Akt o utworzeniu Królestwa Polskiego

15 stycznia 1917 r. – rozpoczęcie działalność i Rady Stanu

13 grudnia 1917 r. – utworzenie rządu Królestwa Polskiego

13 lutego 1918 r. – Rada Regencyjna wypowiada posłuszeństwo niemieckim i austro-węgierskim okupantom

7 października 1918 r – ogłoszenie niepodległości Polski przez Radę Regencyjną 12 października – Rada Regencyjna przejmuje władzę zwierzchnią nad wojskiem

10 listopada 1918 r. – Józef Piłsudski przybywa do Warszawy

12 listopada 1918 r. – Rada Regencyjna powierza Piłsudskiemu misję utworzenia Rządu Narodowego

13 listopada 1918 r. – Francja uznaje Komitet Narodowy Polski w Paryżu za rząd Polski

14 listopada 1918 r. – Rada Regencyjna rozwiązuje się i przekazuje władze nad Polską w ręce Józefa Piłsudskiego

15 listopada 1918 r. – urzędowa zmiana nazwy z Królestwa Polskiego na Republikę Polską.

16 listopada 1918 r. – Piłsudski wysyła depesze notyfikujące powstanie państwa polskiego.

Okres odzyskiwania przez Polskę niepodległości trwał dwa lata i podczas tego okresu nie było żądnego wyraźnego zdarzenia, które można byłoby jednoznacznie uznać, za dzień odzyskania niepodległości. Wydaje się, że pierwsza datą, które może pretendować do tego miana jest 7 października 1918 r., kiedy to Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Polski. Rada była już wtedy niezależnym od zaborców, najważniejszym w Polsce organem władzy. Piłsudski, który przejął władzę z jej rąk nie kwestionował jej legalności. Sam zresztą działał w poprzedniczce Rady Regencyjnej, czyli w Tymczasowej Radzie Stanu.

Jeszcze jedna uwaga. Dlaczego sanacja tak bardzo upierała się przy dacie 11 listopada?Naturalnym świętem państwowym powszechnie obchodzącym w przedwojennej Polsce był dzień 3 maja. Dla legionowego obozu wybranie 11 listopada miało inne, ukrywane znaczenie. W tym dniu zakończyła się Pierwsza Wojna Światowa. Należy pamiętać, że obóz Piłsudskiego walczył z bronią w ręku po drugiej stronie frontu niż zwycięzcy -zachodni alianci, czyli po stronie przegranych mocarstw centralnych – Niemiec i Austro-Węgier. Wybierając 11 listopada, Piłsudczycy tym samym uwiarygodniali się w oczach zwycięzców i sami przypisywali się do tego obozu.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here